Gazete.at

Bu el kitabı yabancılar yasasıyla, yabancıları çalıştırma yasası hakkındaki en önemli düzenlemeler hakkında genel bir fikir vermek amacıyla hazırlanmıştır ve asla danışmanlık hizmeti için kullanılamaz. İşlenen konuların detayları hakkındaki sorularınız için ek bölümde belirtilen danışma merkezlerine başvurabilirsiniz.

Avusturya’ya giriş

Yabancılar yasası, Avusturya’ya kısa süreli girişlerle (örneğin gezi amaçlı) uzun süreli ikametleri (işe girme amacıyla) farlı değerlendirir.

Giriş nedeni….(Vize) -Kısa süreli oturum için

Avusturya’da kısa süreli ikamet için (örenğin, akraba ziyaretleri veya tatil) vize almanız gerekir. Bazı ülkelerin vatandaşları (Avusturya’ya komşu olan bütün ülkeler dahil) vize almaksızın Avusturya’da üç aya kadar kalabilirler. Bu tip bir vizeyle Avusturya’da çalışmak mümkün değildir.

Vize türleri :

■ A Vizesi : Transit uçuş vizesi

■ B Vizesi : Transit geçiş vizesi (5 gün içerisinde geçiş hakkı tanır)

■ C Vizesi : (“Turist Vizesi”) En sık görülen ve en önemli vize türüdür, Avusturya’ya giriş ve üç aya kadar ikamet imaknı sağlar (Daha kısa süreli de olabilir) C vizesi bütün “Schengen Ülkeleri”[1] için geçerlidir ve uzatılması mümkün değildir.

■ D Vizesi : Bu vize 6 aya kadar bir süre için verilebilir, fakat sadece Avusturya için geçerlidir.

Oturum nedeni

Avrupa Ekonomi Sahası ya da İsviçre vatandaşı değilseniz, Avusturya’daki uzun süreli ikametleriniz için Yerleşme veya Oturma İzni almanız gerekir. Oturum izni sadece belirli amaçları kapsayan nedenler için verilir. Belirli koşullarda oturum nedenini değiştirmek için başvuru yapılabilir.

Oturum unvanının verilmesi için aranan şartlar

Yurtdışından başvuru : İlk oturum unvanının verilmesi için gereken başvurunun, ülkeye girişten önce yurtdışında yapılması gerekir. Ayrıca başvuru işlemi sonuçlanıncaya kadar yurtdışında beklemeniz ve oturum unvanı çıktıktan sonra ülkeye girmeniz gerekir.

Dikkat : Yurtdışından başvurularda bulunan birkaç istisna konusunda, ayrı ayrı oturum unvanlarından bahsederken dikkatinizi çekeceğiz

Geçimin temini : Oturum unvanı, oturum için yeterli miktarda geçim kaynağı (sosyal yardım değerinin üzerinde aile geliri, ilgili sosyal işler dairesinden sorulabilir) bulunduğu takdirde verilir.

Hastalık Sigortası : Bütün riskleri karşılayacak bir hastalık sigortasına sahip olmanız gerekir. Hastalık sigortasının seçimi size bırakılmıştır. Sosyal sigorta yaptırdığınız yerden bilgi alabilirsiniz.

İkamet : Başvuru sırasında, yöre koşullarına uygun evde ikamet edeceğinize ilişkin hakkınız olduğunu belgelemeniz gerekir. Bu, pratikte kira sözleşmesi (Untermietvertrag) olarak kulanılır.

Kamu güvenliğini, düzenini ve asayişini tehdit etmemek : Bu düzenleme çok yönlüdür. Kamu güvenliğini, düzenini ve asayişini tehdit etmek, örneğin, sabıka (yurtiçi veya yurtdışında) veya Avusturya’da kanun dışı uzun süreli ikamet yoluyla yapılmış olabilir.

Sağlık Raporu : Avusturya’da altı aydan daha fazla kalmak istiyorsanız, bir doktorun belirli hastalıkları taşımadığınıza dair vereceği bir sağlık raporunu almanız gerekir. Bu hastalıklardan birisinin raporda yer alması, başvurunuzun reddedileceği anlamına gelmez.

Entegrasyon Sözleşmesi : Başvurunuz sırasında Entegrasyon Sözleşmesi’ni yerine getireceğinizi kabul etmeniz gerekir. Böylece, herşeyden önce belirli bir zaman zarfında Almanca Kursu yapma yükümlülüğüne gireceksiniz. Ayrıntılı bilgi için bakınız; sayfa 10.

Oturum unvanının türleri

Eğitim için oturum izni : Bu unvanın amacı sadece yüksek öğrenim ya da okul eğitimidir. Bunun için önceden bir üniversiteye kabul ( istisnai bir kabul belgesi de yeterlidir) ya da ilk veya orta dereceli bir okula kayıt olduğunuzu belgelemeniz gerekir. Oturum izninizi uzatabilmeniz için her yıl, okula devam belgesi ya da okul – öğrenim başarı belgesi (en az 8 saatlik) götürmeniz gereklidir.

Geçiminizi, ağırlıklı olarak çalışmakla elde ettiğiniz gelirle sağlayamazsınız. Ayrıca bir işte çalışabilmeniz için çalışma izni almanız gerekir (bakınız sayfa 13, 17).

Yetkili makam ilgili bölgedeki ikamet ettiğiniz yerin Federal Polis Müdürlüğüdür (Viyana’daki yabancılar polisi bürolarının adreslerini ekte bulabilirsiniz). Ayrıca uzatma başvurularınızı da burada yapmanız gerekmektedir.

Oturumu size bağlı olan eşiniz veya evlilik dışı reşit olmayan çocuklarınız sizin aile yakınlarınız olarak oturum izni alabilirler, fakat Avusturya’da çalışamazlar.

Aile birleşimi : Yerleşim izni (ya da yerleşim belgesi) olan kişilerin, eşleriyle, evlenmemiş reşit olamayan çocukları için yasal olarak aile birleşimi hakkı doğar.

Aile birleşimi kotaya tabiidir ve her yıl yerleşim düzenlemesinde belirtilen sayıda kişilerin bu haktan yararlanması mümkündür. Bu nedenle uzun bekleme sürelerini gözönünde bulundurmanız gerekir.

1.1.1998’den önce yerleşmiş kişilerin çocukları, aile birleşimi haklarını 15 yaşını bitirmeden önce başvurmaları şartıyla kullanabilirler. 1.1.1998’den sonra ülkeye gienler için, burada işleyemeyeceğimiz farklı düzenlemeler vardır.

Sonradan gelen aile üyeleriniz sizin oturum hakkınıza bağlı olarak “Aile birliği” amacıyla oturum unvanı alırlar. Aile bireyleri dört yıl oturumdan sonra, kendilerine çalışma olanağı da tanıyan bağımsız yerleşim iznini alırlar. Fakat ilgili kişi için daha önce çalışma izni (bakınız sayfa 13) çıkarılmışsa, ilk dört yıl içinde de böyle bir yerleşim izni verilebilir.

Viyana’daki yetkili makam MA 20 dir (Adresler ekte). Ayrıca uzatma işlemini de burada yapmanız gerekir.

Kilit İşgücü : Kısıtlayıcı yasal düzenlemelerden dolayı Avusturya’ya göç artık sadece kilit işgücü için mümkündür. Kilit işgünü olabilmek için, ölçü olarak alınan en yüksek tavan maaş sınırının yüzde 60’ı kadar brüt maaş (2004 için yaklaşık 2070) almak ve

■ Yüksek okul, meslek yüksek okulu ya da kabul gören başka bir eğitim almış olmak

■ Yaptığınız işin çalıştığınız bölge ve ya da içinde bulunduğunuz iş piyasası açısından özel bir önem taşıması ya da istihdam yaratarak iş garantisi sağlaması

■ İşyerinde yönetici pozisyonunda olmanız ya da yaptığınız işin Avusturya’ya yatırım sermayesi transferi sağlaması.

Kilit işgücü olarak alınan Yerleşim İzni de kota zorunluluğuna tabidir. Bu kota çerçevesinde eşiniz ve reşit olamayan evlenmemiş çocuklarınız da (18 yaşını doldurmamış) yerleşim izni alabilirler. Fakat çalışamazlar.

İstisna : Eğer “Eğitim için oturum izni”niz varsa yerleşim izni için oturum amacının değiştirilmesi kotaya tabi değildir.

Yerleşim izni için yapılan başvuruda, işverenin gerekçeli olarak onayının yer alması ve bunun, işveren tarafından izni veren makama (MA 20) verilmesi gerekir.

Resmi makamın yaptığınız başvuruyu 6 hafta içerisinde sonuçlandırması zorunludur.

ÖNEMLİ : Kilit işgücü olarak Yerleşim İzni, çalışma izni olarak ta geçerlidir. Böylece yabancılar yasasına göre farklı bir izne gerek kalmaz.

Yabancılar çalıştırma yasasına göre, bir yılık çalışma sonunda başka bir çalışma izni almanız gerekir. Bu çalışma iznini yapacağınız başvuruyla İş Servisi’nden (AMS) alabilirsiniz.

Yönetici pozisyonundakiler : Eğer brüt maaşınız ölçü olarak alınan en yüksek tavan maaş sınırının yüzde 120’si kadarsa (2004 için yaklaşık 4140 €) ve yönetici pozisyonundaysanız, yönetici pozisyonu kapsamındaki düzenleme sizin için geçerlidir. Yabancılar yasasına göre izne ihtiyacınız yoktur ve kotadan bağımsız yerleşim izni hakkınız vardır. Eşiniz ve çocuklarınız (21 yaşına kadar olanların geçimini üstleniyorsanız) ve ayrıca evinizde çalışan görevliler Avusturya’ya gelebilir ve çalışabilir.

Gündelikçiler, stajyerler bakıcı ve hizmetçiler : Yabancılar çalıştırma yasasına göre gündelikçi, stajyer, bakıcı ve hizmetçi olarak gerekli koşulları taşıyorsanız, oturum izni alabilirsiniz. Ayrıntılı bilgi sayfa 16’da.

Diğer oturum unvanları : Yukarıdan belirtilen oturum unvanlarının dışında, burada ele alamayacağımız, farklı amaçlara yönelik oturum unvanları da vardır (Ör. Bilim Adamı, Sanatçı). Ekte belirtilen danışma merkezlerinden bilgi alabilirsiniz.

Avusturya, EWR üye ülke ve İsviçre vatandaşlarının yakınları (öncelikli üçüncü ülke vatandaşları) için yerleşim izni : Avusturya, Avrupa Ekonomi Sahası Vatandaşları ve İsviçreliler’in akraba ve aile bireyleri öncelikli üçüncü ülke vatndaşları kapsamına girer.

öncelikli kişiler :

■ Eşiniz

■ Çocuklarınız, torunlarınız ve eşinizin 21 yaşına kadar olan çocukları ve torunları, eğer geçimlerini üstleniyorsanız.

■ Anne, baba, büyük anne ve büyük babanız ve eşinizin anne, baba ve büyük anne ve büyük babası, eğer geçimlerini üstleniyorsanız.

Bu yakınlarınızın yerleşim izni alma hakkı vardır. Bu yerleşim izni kotaya tabi değildir, ayrıca başvurular yurt içinden yapılabilir. Ayrıca bu kişiler Entegrasyon Sözleşmesi’nden ve Sağlık Raporu’ndan muaftır.

İki yıllık bir oturumdan sonra bu kişilerin yerleşim belgesi hakları vardır, (bakınız sayfa 10).

Yetkili makam Federal Polis Müdürlüğüdür (Viyana’da Yabancılar Polisi Bürosu).

Öncelikli aile mensuplarının iş imkanları için, bakınız sayfa 18, Yabancılar çalıştırma yasasında istisnalar.

Avusturya’da oturum

Yerleşim izninin devamı

Avusturya’da yerleştiğiniz takdirde, eğer koşulları gerekli taşıyorsanız tekrar bir yerleşim izni almak için yasal hakkınız vardır. Bu şekilde tekrar alacağınız yerleşim izni kotadan bağımsızdır. Herhangi bir hakkınızı yitirmek istemiyorsanız, oturum izninizi uzatmak için, başvurunuzu son aldığınız oturum izninin geçerlilik süresi sona ermeden yapınız.

Entegrasyon Sözleşmesi

1.1.1998’dan sonra ülkeye gelen, ya da şimdi gelecek olan her üçüncü ülke vatandaşının Entegrasyon Sözleşmesi’ni kabul etmesi gereklidir. Bu sözleşme Almanca-Entegrasyon Kursu’yla yerine getirilir.

Üç yıllık bir zaman zarfında Entegrasyon Sözleşmesi’nin gereklerini yerine getirmediğiniz takdirde, size para cezası uygulanabilir. Dört yıldan sonra sınır dışı cezası yaptırımıyla karşı karşıya kalırsınız.

Entegrasyon Sözleşmesi’nin zorunluluklarıyla ilgili birçok istisnalar vardır, en önemlileri;

■ Kilit işgücü ve aile mensupları, belirli koşullar altında,

■ Küçük çocular, zorunlu okul eğitimine tabi olanlar, yaşlılar veya hasta kişiler,

■ Yeterli derecede Almanca bildiğini belgeleyen kişiler (Gündelik yaşamda işlerini halledebileceğine dair kanaat veya Diploma).

İstisnalardan birisinin sizi kapsayıp kapsamadığı hakkında, ekte belirtilen danışma merkezlerinden bilgi alabilirsiniz.

Yerleşim Belgesi

Yerleşim Belgesi, 2003’ten itibaren verilen ve süreyle sınırlı olan tek oturum unvanıdır. Yerleşim Belgesi’ne sahipseniz, bütün ülke genelinde herhangi başka bir izne ihtiyaç duyamadan çalışabilirsiniz.

Yerleşim belgesi başvurusu yapabilmek için, Avusturya’da 5 yıldan beri oturuyor ve diğer genel koşulları taşıyorsanız ve

■ Yasalara uygun bir işten düzenli bir gelir elde ediyorsanız, ya da

■ Eşininiz ya da küçük yaştaki çocuğunuz bu koşulları taşıyorsa ve siz onlarla beraber yaşıyorsanız, ya da

■ Avusturya’da zorunlu okul eğitimine tabi iseler veya halen bunu yerine getiriyorlarsa.

Herhangi bir süresiz oturum unvanı (Ör. Süresiz Yerleşim İzni) taşıdıkları takdirde, Yerleşim Belgesi için başvuru yapabilirler.

Resmi makam bu kişilerin gerekli koşulları taşıyıp taşımadıklarını inceleyebilir.

Bazı küçük istisnalar[2] dışındaki yetkili makam Viyana’da MA 20 dir.

Oturum amacının değiştirilmesi

Teorik olarak oturum amacının değiştirilmesi mümkündür. Fakat uygulamada birçok durum için zorluklar vardır. Ekte belirtilen danışma merkezlerinden bilgi alabilirsiniz.

Oturumun sona ermesi

Yasaya göre sınır dışı ve oturum cezası farklıdır. Uygulanabilir bir sınır dışı cezasından dolayı Avusturya’yı terketmek zorunda kaldıysanız, buna ek olarak bir oturum cezası da öngörülmüştür.

Sınır dışı

Avusturya’da yasaya uygun ikamet etmiyorsanız, oturum amacının koşullarını yerine getirmediğiniz takdirde bir kararla sınır dışı edilebilirsiniz. Fakat bu durumda resmi makam sizin kişisel ve ailevi durumunuzu gözönünde bulundurmak zorundadır. Avusturya’daki yerleşiminizin (Yerleşim İzni, Yerleşim Belgesi) süresi ne kadar uzunsa sınır dışı edilme ihtimaliniz de o kadar düşüktür. Örneğin, 8 yıllık bir yerleşim süresinden sonra, ancak bir mahkemeden hemen icra edilmek üzere bir mahkumiyet almanız durumunda Avusturya’dan sınır dışı edilebilirsiniz.

Oturum yasağı

Oturum yasağı, ülkeyi terketme zorunluluğunun yanı sıra geri dönüş yasağını da içerir. Oturum yasağı, ceza hukukuna tabi mahkumiyetler, kaçak çalışma ve geçimin sağlanamaması durumunda verilir. Aynı sınır dışı durumunda olduğu gibi oturum yasağında da resmi makam sizin kişisel ve ailevi durumunuzu gözönünde bulundurmak zorundadır. Uzun süreli oturum durumunda oturum yasağı alma ihtimaliniz azalır.

Oturum yasağı almanıza neden olan koşullar ortadan kalkarsa, oturum yasağının kaldırılması için başvuruda bulunabilirsiniz.

Önemli : Avusturya, Avrupa Ekonomi Sahası Vatandaşları ve İsviçreliler ile bunların akraba ve aile bireylerine yönelik oturum yasağı cezası, ancak ağır bir suç işlemeleri durumunda uygulanır

Yabancıların çalıştırılması

Çalıştırma

Yabancı Çalıştırma Kanununa göre Avusturya’da ücretli bir işte çalışabilmeniz sadece izne bağlıdır( Bu yasada birçok istisna vardır). Avusturya’da Oturum ve Çalıştırrma Kanunları ayrı ayrı düzenlenmiştir, Oturum Yasası otomatik olarak çalışma hakkını kapsamaz.

Yabancı Çalıştırma Kanunu’nda çalıştırma, iş ilişkisi ve eğitimin yanı sıra özellikle ücretli bir işte çalıştırma anlamında kullanılmıştır.

Çalışma izni türleri

Yabancı Çalıştırma Kanunu yabancılar için üç ayrı çalışma izni öngörmüştür :

■ Çalıştırma İzni (Beschäftigungsbewilligung),

■ Çalışma İzin Belgesi (Arbeitserlaubnis),

■ Muafiyet Belgesi (Befreiungsschein).

Çalıştırma İzni

Avusturya’da hiç çalışmadıysanız, yerleşme belgesi ve muafiyet belgesi almak için gerekli koşulları taşımıyorsanız, bir işe başlayabilmek için Çalıştırma İzni almanız gerekir.

Çalıştırma İzni, belirli bir işyeri ve iş ve veriliş tarihinden itibaren bir yıl süreyle sınırlandırılmıştır.

Çalıştırma İzni başvurusunu, çalışmak istediğiniz yerin işvereni, çalışacağınız bölgenin İş Servisi’nde (AMS) yapabilir.

Çalıştırma İzni çıkarsa, işveren sizi çalıştırabilir. Çalıştırma İzni başvurusunda siz bir taraf olarak kabul edilmezsiniz ve başvurunun reddedilmesi durumunda itiraz hakkınız yoktur.

Bu durumda sadece işveren itiraz edebilir. Çalıştırma İzni verimeden önce iş piyasasının durumuyla yedek işgücü işlemi incelenir. Bu süreçte iş servisi tarafından, başvurulan işe yönelik Avusturyalı veya yabancı işgücü olup olmadığı araştırılır.

İşverenin yedek işgücü işlemini kabul etmemesi, çalıştırma izni başvurusunun reddedilmesi için bir neden sayılır.

Çalıştırma İzninin verilmesi bir yandan eyalet ve ülke genelindeki yabancı işgücü sayısına bağlıdır, diğer yandan da işçi ve işverenin yerine getirmesi gereken şartlara bağlıdır. Oturumun süresi ve iş hukuku düzenlemelerine uygunluk gibi. Çalıştırma iznini uzatmak için bitiminden önce başvuru yapılırsa, elinizdeki izin, yasal olarak bir karar verilene kadar otomatik olarak uzatılmış sayılır.

Anne ve babanın doğum izni sırasında Çalıştırma İzninin süresinin dolması, iş hukukunun koruma süresine kadar engellenir.

İş Garantisi Belgesi

Bir işveren, yabancı işçi çalıştırmak isterse, bu durumda İş Garantisi Belgesi için başvurması gerekir.

Kısıtlayıcı göç politikasından dolayı, yeni göç yollarının sadece kilit işgücüne açık olması nedeniyle, İş Garantisi Belgesi’nin pratikte herahngi bir avantajı yoktur(bakınız sayfa 14).

Çalışma İzin Belgesi

Son 14 ay içinde toplam 52 hafta Avusturya’da izinli olarak çalıştığınız takdirde Çalışma İzin Belgesi hakkı elde edersiniz. Bunun için oturduğunuz bölgenin yetkili müdürlüğüne başvurabilirsiniz.

Çalışma İzin Belgesi, hangi eyalet için çıkarılmışsa size, orada bütün işlerde çalışabilme hakkı tanır. Bu belge, en son hangi eyalette çalışılmışsa o eyalet için çıkarılır.

Çalışma İzin Belgesi iki yıl için çıkarılır. Çalışma izin belgesini uzatmak için bitiminden önce başvuru yapılırsa, elinizdeki izin, yasal olarak bir karar verilene kadar otomatik olarak uzatılmış sayılır.

Son iki yıl içinde, başvurudan önce 18 ay çalıştığınız takdirde, Çalışma İzin Belgesi uzatılır.

Muafiyet Belgesi

Muafiyet Belgesi size, bütün ülke genelinde herhangi bir kısıtlama ve sınırlama olmaksızın çalışma hakkı tanır. Muafiyet Belgesi 5 yıl geçerlidir. Bu belge için oturduğunuz bölgenin İş Servisi bölge müdürlüğüne (AMS) başvurabilirsiniz.

Muafiyet Belgesi’ni alabilmek için,

■ Son 8 yıl içerisinde en az 5 yıl kayıtlı olarak çalışmış olmak, ya da

■ Bir Avusturya vatandaşıyla en az 5 yıl evli olarak kalmış olmak (Başvuru yaptığınız sırada evliliğinizin sürüyor olması şart değildir) ve Avusturya’da ikamet etmiş olmak, Avusturya vatandaşı olan eşinizin ölümü durumunda 5 yıllık evli kalmak şartı ortadan kalkar, ya da

■ Zorunlu okul eğitimini tamamlamdan önce, son yılını Avusturya’da bitirerek mezun olmak, yerleşim iznine sahip olmak ve anne veya babadan birisinin son 5 yıl içersinde en az 3 yıl Avusturya’nın herhangi bir yerinde çalışmış olması (anne veya babadan birisinin ölmesi durumunda 3 yıl çalışmış olmak şartı kalkar), ya da

■ Şimdiye kadar öncelikli üçüncü ülke vatandaşı olarak (sayfa 9, 18) bu yasadan muaf olmuş olmak ve son 5 yılda en az 2.5 yıl Avusturya’da yasal olarak ikamet etmiş olmak

Muafiyet Belgesi’nin süresinin dolmasını engelleyen nedenler :

■ Eğitim süresi

■ Anne veya babanın doğum izni

■ Askerlik veya yedek askerlik (kamu hizmeti olarak askerlik)

■ İkamet Belgesi’ne başvurmuş olmak

Avusturya’da son 5 yılda en az 2.5 yıl çalıştığınız takdirde, Muafiyet Belgesi’ni yapacağınız başvuruyla uzattırabilirsiniz.

Muafiyet Belgesi’ni uzatmak için bitiminden önce başvuru yaparsanız, elinizdeki belge, yasal olarak bir karar verilene kadar otomatik olarak uzatılmış sayılır.

Yerleşim Belgesi

Yerleşim Belgesi’ne sahipseniz Avusturya’da başka bir izin ya da belgeye gerek kalmaksızın çalışabilirsiniz.

İşyeri ile evi ayrı yerlerde bulunan kişi

İşyeri ile evi ayrı yerlerde bulunan kişi olarak Avusturya’da çalışabilmek için, haftada en az bir kez geri döneceğiniz bir komşu ülkenin vatandaşı olmanız gerekir. Bunun haricinde yabancı çalıştırma kanununa göre bu hakkı kazanmış olmanız gerekir.

Sınırlı çalıştırılan yabancılar, sezonluk işçiler

1.1.2003 itibariyle Sezonluk İşçi kavramı ‘Sınırlı Çalıştırılan Yabancı’ kavramıyla değiştirilmiştir. Ekonomi ve Çalışma Bakanı, belirli ekonomik hedefler, meslek grupları ve bölgeler için belirli sayıda bir kontenjan koyabilir. Bu kontenjan 6 aylık verilir ve ihtiyaç duyulması halinde tekrar 6 ay uzatılabilir.

Bir yıl boyunca ara vermeden Sınırlı Çalıştırılan Yabancı statüsüyle çalışırsanız, ancak iki aylık bir aradan sonra tekrar aynı statüyle çalıştırma izni verilebilir.

Sezonluk tarım işçileri için de kontenjanlar aynı şekilde belirlenmiştir. Bu amaca yönelik çalıştırma izinleri sadece ülkeye vizesiz girme hakkı olan kişilere verilebilir. Bu izinler en fazla 6 hafta için verilir.

Gönüllü stajyerler

Gönüllü stajyer olarak bir takvim yılında en fazla üç aya kadar bir işletmede çalışabilirsiniz. Yapacağınız stajın, mesleki bilgi ve deneyimlerinizi artırmasına uygun olması ve zorunlu çalışma şeklinde olmaması ayrıca ücretsiz olması gerekir. Gönüllü stajyer olduğunuzun, işletmenin sahibi tarafından iş servisine beyan edilmesi gerekir.

Stajyerler

Tatil ya da meslek stajı yapabilmek için, Avusturya’da yüksek ya da orta derceli bir eğitim görüyor olmanız ve stajınızın eğitim yaptığınız alanda zorunlu olması gerekir. Stajyer olduğunuzun, işletmenin sahibi tarafından iş servisine beyan edilmesi gerekir.

Üniversite Öğrencileri

Öğrenim amaçlı oturum çalışmaya engel değildir. Öğrenim amaçlı geçerli bir oturumunuz olduğu takdirde, yapacağınız işle ilgili olarak çalıştırma izni ibraz ettiğinizde, bütün geçiminizi bu işten karşılamamanız kaydıyla yabancı öğrenci olarak çalışabilirsiniz.

Bakıcı ve Hizmetçiler

Bakıcı ve Hizmetçi olarak çalışabilmeniz için, 18 ile 28 yaşları arasında olmanız, son 5 yıl içinde Avusturya’da bakıcı ve hizmetçi olarak çalışmamış olmanız ve bakıcı ve hizmetçi olarak izinli bir iş almış olmanız gerekir. Bakıcı ve Hizmetçi olarak yaptığınız işin, yanında çalıştığınız aile tarafından iş servisine bildirilmesi gerekir. Oturum izni 6 aylık verilir ve en fazla 6 ay tekrar uzatılabilir.

Kilit İşgücü

Kilit İşgücü olarak çalışma, bakınız sayfa 8.

Türkiye ile Ortaklık Anlaşması

Türk vatandaşı olarak belirli koşullar altında, iş piyasasına girişte sağlanan kolaylıklardan yararlanabilirsiniz.

Yasal olarak 4 yıl çalıştığınız takdirde, muafiyet belgesi almaya hak kazanırsınız. Yasal olarak çalışıyorsanız veya işsizlik sigortasından (İşsizlik Parası, Mağduriyet Yardımı) yararlanıyorsanız, aile yakınlarınız[3] 3 yıllık bir yasal ikametten sonra çalıştırma izni ve 5 yıllık bir yasal ikametten sonra ise maufiyet belgesi almaya hak kazanırlar.

Çocuklarınız meslek eğitimlerini tamaladıkları takdirde, oturum sürelerinin uzunluğuna bakılmaksızın, çalıştırma izni almaya hak kazanırlar. Bu durumda Avusturya’da en az 3 yıl düzenli olarak çalışmış olmanız şartı aranır.

Yabancı çalıştırma yasasında istisnalar

Kişisel durumunzdan doları yabancı çalıştırma yasasından muaf olabilmeniz için, eğer

■ Avrupa Ekonomik Sahası ülkelerinin vatandaşı’ysanız ya da,

■ Avusturya veya Avrupa Ekonomik Sahası vatandaşının eşiyesniz ya da,

■ Avusturya, EWR veya bir İsviçre vatandaşının çocuğu veya torunuysanız (Evlatlık, Üvey Çocuk dahil), henüz 21 yaşını doldurmadıysanız ve yaştan bağımsız olarak geçiminizin sağlanması garanti eilmişse.

■ Veya iltica kabul garantisi verilmişse (Dikkat İltica kabul garantisi, iltica başvurusunun olumlu olarak yasal geçerlilik kazanmış olması)

Bunların dışında yabancı çalıştırma yasasından muaf olabilmek için eğer, aşağıdaki işleri yapıyorsanız :

■ Üniversitelerde, bilimsel, pedagojik, kültürel ve sosyal çalışmalar

■ Diplomatik temsilcilikler ve uluslararası oragnizasyonlar (ör, Birleşmiş Milletler) veya bu işlerde çalışanların hizmetinde çalışmak (ör. Ev işleri).

Bunların dışında olan birkaç istisna broşürün kapsamını aşacağı için burada ele alınmıyor. Ekte yer alan danışma merkezlerinden bilgi alabilirsiniz.

EK

Danışma Merkezleri

Beratungszentrum für Migranten und MigrantInnen

Am Modenapark 6/8 Tel: 01/ 712 56 04

1030 Wien Fax: 01/ 712 56 07

Markgraf Rüdiger Straße 8/8 Tel: 01/ 982 33 08

1150 Wien Fax: 01/ 982 95 62

www.migrant.at

helping hands

Liechtensteinstraße 13/Mezzanin Tel: 01/ 310 88 80/ 10

1090 Wien Fax: 01/ 310 88 80/ 37

www.helpinghands.at

LEFÖ – Lateinamerikanische Emigrierte Frauen in Österreich

Kettenbrückengasse 15/4 Tel: 01/ 58 11 881

1050 Wien Fax: 01/ 58 11 882

www.lefoe.at

peregrina

Währinger Straße 59 Tel: 01/ 408 33 52

1090 Wien Fax: 01/ 408 04 16

www.peregrina.at

Wiener Integrationsfonds

Mariahilfer Straße 103 Tel: 01/ /4000/ 8150

1060 Wien

Außenstelle 2

Springergasse 3/1 Tel: 01/ 216 26 11

1020 Wien Fax: 01/ 216 26 11/ 4

E-Mail: wif.au2@wif.wien.at

Außenstelle 3/11

Haidingergasse 29 Tel: 01/ 710 45 64

1030 Wien Fax: 01/ 710 45 64/ 19

E-Mail: wif.au3@wif.wien.at

Außenstelle 5

Rüdigergasse 3/1 Tel: 01/ 581 58 87

1050 Wien Fax: 01/ 581 58 87/ 4

E-Mail: wif.au5@wif.wien.at

Außenstelle 10

Arthaberplatz 18 (VHS) Tel: 01/ 606 41 29

1100 Wien Fax: 01/ 606 41 29/ 4

E-Mail: wif.au10@wif.wien.at

Außenstelle 15

Gasgasse 8 – 10 (Amtshaus) Tel: 01/ 893 98 45

1150 Wien Fax: 01/ 893 98 45/ 4

E-Mail: wif.au15@wif.wien.at

Außenstelle 16

Thaliastraße 102, 104/1/3 Tel: 01/ 486 22 70

1160 Wien Fax: 01/ 486 22 70/ 18

E-Mail: wif.au16@wif.wien.at

Außenstelle 20

Brigittaplatz 10 (Amtshaus) Tel: 01/ 332 36 45

1200 Wien Fax: 01/ 332 36 45/4

E-Mail: wif.au20@wif.wien.at

22

Resmi Makamlar

MA 20 Fremdenrechtliche Angelegenheiten

Kundenservicezentrum

Fickeystraße 1 Tel: 01/ 4000-8020

1110 Wien Fax: 01/ 4000-99-44800

E-Mail: service@m20.magwien.gv.at

MA 20, zuständig für die Bezirke: 1., 4., 5., 6., 7., 8. und 9.

Friedrich-Schmidt-Platz 3, Erdgeschoß, Zi 19 Tel: 01/ 53436 01030

1080 Wien Fax: 01/ 53436 99 01030

E-Mail: 41-ref@m20.magwien.gv.at

MA 20, zuständig für die Bezirke: 2., 20., 21. und 22.

Meiereistraße 7, 1. Stock, Zi 105, Tel: 01/ 21106 02030

Eingang: Sektor E Fax: 01/ 21106 99 02030

1020 Wien

E-Mail: 42-ref@m20.magwien.gv.at

MA 20, zuständig für die Bezirke: 3., 10. und 11.

Fickeystraße 1-11, 1. Stock, Zi 103 Tel: 01/ 71134 03030

1110 Wien Fax: 01/ 71134-99-03030

E-Mail: 43-ref@m20.magwien.gv.at

MA 20, zuständig für die Bezirke: 12., 13. und 23.

Dommayergasse 12, Erdgeschoß Zi. Tel: 01/ 87834 13030

1130 Wien Fax: 01/ 87834-99-13030

E-Mail: 44-ref@m20.magwien.gv.at

MA 20, zuständig für die Bezirke: 14. und 15.

Staglgasse 5, Erdgeschoß, Zi 27, Tel: 01/ 89134 15030

Eingang: Staglgasse 5a Fax: 01/ 89134-99-15030

1150 Wien

E-Mail: 45-ref@m20.magwien.gv.at

23

MA 20, zuständig für die Bezirke: 16., 17., 18. und 19.

Ottakringer Straße 54, 2. Stock, Zi 7 Tel: 01/ 40119 17030

1170 Wien Fax: 01/ 40119-99-17030

E-Mail: 46-ref@m20.magwien.gv.at

Fremdenpolizeiliches Büro der BPD Wien

Hernalser Gürtel 6-12 Tel.: 01/313 10 DW 34005

1080 Wien (08:00 – 15:30 Uhr)

[1] Schengen ülkeleri : Avusturya, Belçika, Danimarka, Almanya, Finlandiya, Fransa,Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz, İsveç, İspanya, Izlanda ve Norveç

[2] Avusturya, Avrupa Ekonomi Sahası Vatandaşları ve İsviçreliler’in akraba ve aile bireyleri.

[3] Aile yakınları, eşiniz, ve 21 yaşına kadar olan çocuklarınız veya geçimini karşıladığınıız çaocukalrınız. Aile bireylerinizin bu haktan yararlanabilmesi için aile birleşimi yoluyla anne ve babadan sonra gelmiş olmaları ve eşlerin ise aynı yerde ikamet ettiklerini ibraz etmeleri gerekir.

Eine neue Arbeit anfangen

Yeni bir işe başlamak –

Avusturya’da yabancıların bir işte çalışabilmeleri için çalışma iznine ihtiyaçları vardır. İşe başladıktan sonra, işverenle işçi arasında karşılıklı hak ve ödevleri belirten bir iş sözleşmesi imazalanır. Bu sözleşme sözlü olarak yapılmışsa, işverenden mutlaka bir hizmet belgesi istemek gerekir.

Çalıştırma İzni:Avusturya iş piyasasında yabancıların çalışabilmeleri için verilen izindir. Avusturya ve Avrupa Birliği olmayan işçileri çalıştırmak isteyen firmalar, İş ve İşçi Bulma Kurumuna (AMS) çalıştırma izni çıkarttırmak için başvurmaları gerekir. İş ve İşçi Bulma Kurumu, iş dünyasındaki durumu değerlendirerek, işverene yapmış oldukları başvuru konusunda karara varır. Çalıştırma izinleri belirli bir süre için verilir. İş ve İşçi Bulma Kurumu, işverenin yapmış olduğu çalıştırma izni başvurusunu reddedebilir. Bu durumda itiraz hakkı işverenindir.

İş Sözleşmesi: İşçi ile işveren arasında yapılan, işçinin işi yapmayı, işverenin ise yapılan iş karşılığında ücret ödemeyi tahhüt ettiği bir sözleşmedir. İş sözleşmesinin yazılı olarak yapılması zorunluluğu yoktur. İşçi ve işverenin anlaşmaları durumunda iş sözleşmesi sözlü olarak da yapılabilir. Fakat bu durumda işverenden hizmet belgesi (Dienstzettel) istemek tavsiye edilir.

Hizmet Belgesi, işverenin iş sözleşmesi yapıldığı andan itibaren işçiye temel hak yükümlülüklerini yazılı maddeler halinde vermesidir. Hizmet belgesinde, iş sözleşmesinin ne zaman başladığı, geçerlilik süresi, işten ayrılma durumunda özel bir anlaşma olup olmadığı, hangi toplu sözleşmenin geçerli olacağı, çalışma koşulları ve saatleriyle, ücret ve ödenekler belirtilir.

Tavsiye : Belgelerinizi iyi saklayın çünkü işten ayrılma ve anlaşmazlık durumlarında ihtiyacınız olacak.

Wie muss ich versichert sein

Nasıl sigortalı olabilirim? –

İşverenler çalıştırdığı işçilere, bağlı bulundukları sigorta kurumları aracılığıyla sosyal güvence sağlamak zorundadırlar. Sosyal sigorta, hastalık, işsizlik, emeklilik ve kaza sigortasından oluşur ve bu sigortaların primleri işveren tarafından ödenir.

Sigorta Başvurusu : İş sözleşmesi yapan bütün çalışanlar otomatik olarak sigortalıdır. İşverenler iş sözleşmesinin başladığı günden itibaren çalıştırdığı işçileri bağlı bulundukları sigorta kurumuna bildirmek ve sigorta primlerini ödemek zorundadırlar.

Hastalık Sigortası, işçi hastalandığı takdirde, hastane, bakım ve tedavi masraflarının Bölge Hastalık Kasası (Gebietkrankenkassa) tarafından karşılanmasıdır. Bu sigortadan işçinin eşi ve çocukları da yararlanabilir. Hastalık süresince işçinin aylık ücreti 6 haftaya kadar işveren tarafından kaşılanır.

İşsizlik Sigortası, çalışanların işsiz kaldıkları zaman ekonomik olarak mağdur duruma düşmemeleri için iş kurumu (AMS) tarafından kendilerine verilen ödenektir. Bu ödeneğin miktarı her işçinin çalışma süresi ve kazancına göre değişir. İşsizlik sigortası ayrıca işsizlerin yeniden iş hayatına kazandırılması için mesleki eğitim kursları düzenler ya da yapılan özel kursların masraflarını karşılar.

Son 24 ay içinde en az 52 ay çalışmış olanlar işsizlik parası almaya hak kazanırlar. Fakat daha önce işsizlik parası almış olanların son 52 ay içinde toplam 28 hafta çalışmış olmaları yeterlidir.

Bu konuda geniş bilgiyi işsizlik sigortası adlı broşürümüzde bulabilirsiniz.

Emeklilik Sigortası, işçilerin çalıştıkları sürede yaşlılık dönemlerini güvence altına alabilmeleri için yapılan sosyal güvenlik sigortasıdır. Emeklilik sigortasından yaralanabilmek için erkeklerde 65 yaş, kadınlarda ise 60 yaşı doldurana kadar en az 180 ay prim ödemiş olmak veya son 360 ay içinde 180 ay sigortalılık süresini doldurmuş olmak şartı aranır.

! Avusturya ile Türkiye arasındaki sosyal güvenlik anlaşması uyarınca, sigortalılık süresi hesap edilirken Türkiye’deki hizmet süresi Avusturya’daki sigorta süresiyle birleştirilebilir.

Emeklilik sigortası adıyla yayınlayacağımız broşürde konuyla ilgili her türlü detaylı bilgiyi bulabilirsiniz.

Kaza Sigortası, çalışanların iş saatleri ve iş güzergahı içinde geçirdiği kazalara karşı sosyal güvence sağlayan bir sigortadır. İş kazasıyla meydana gelecek iş gücü kaybı, geçici ve sürekli sakatlık durumlarında kaza geçirenin iyileşmesine yönelik her türlü araç ve gereç yardımı yapılır ve rehabilitasyon, protez, bakım ve tedavi masrafları karşılanır.

İş yolunda ve iş yerinde bütün iş kazaları ve sonuçları, iş kaybının ölçümü ve sakatlık aylığı gibi bütün ayrıntıları kaza sigortası broşürümüzde bulabilirsiniz.

Tavsiye : İşverenin kaza sigortası yaptırması zorunludur. Eğer çalışan kişi için kaza sigortası yapılmamışsa bölge hastalık kasasına giderek tutanak tutturmak gerekir.

Wie viel muss ich verdienen

Ne kadar kazanmalıyım? –

İşçi ücretleri toplu sözleşmelerle düzenlenmiştir. Bu nedenle her iş kolunda çalışanların maaşları bağlı bulundukları branşın toplu sözleşmesine bağlıdır.

Toplu sözleşme, her iş kolunun sendikalarının aynı iş kolundaki işveren kuruluşlarıyla yaptıkları pazarlıklar sonucu ücret, çalışma koşulları ve diğer sosyal hakları belirleyen sözleşmedir. Bir iş yerinde toplu sözleşme yoksa benzer iş kollarındaki toplu sözleşmeler dikkate alınır ya da iş yerinde, işçi temsilcileriyle işveren arasında işyeri sözleşmesi yapılır.

Çalışanlar prensipte yılda 12 maaş alırlar. Fakat toplu sözleşmelerle izin parası ve yılbaşı ikramiyesi 13. ve 14. maaş olarak güvence altına alınmıştır. İzin parası ve yılbaşı ikramiyesi de birer maaş tutarındadır. Ücretler her ayın 1’i ile 5’i arasında ya da 15’inde ödenir. İzin parası, iznin başmalasıyla birlikte ya da Haziran’da yılbaşı ikramiyesi ise Kasım’da ödenir.

Maaş, ücret ve ikramiyelerle ilgili her türlü ayrıntılı bilgiyi ayrıca Ne kadar kazanmalıyım adlı broşürümüzde bulabilirsiniz.

Tavsiye : İş sözleşmesi uyarınca işveren işçiye ücretini zamanında ödemek zorundadır. Aksi halde işverene iadeli tahhütlü bir uyarı mektubu göndermek yeterlidir. Buna rağmen paranızı alamazsanız, işten bütün hak ve alacaklarınızla birlikte ayrılma hakkınız doğar. Fakat haklarınızı yitirmemeniz için işçi odası ya da sendikalardan bilgi almanızı tavsiye ederiz.

Arbeitszeit

Çalışma Süresi –

Çalışma süresi günde ve haftada çalışılan normal iş sürelerini ifade eder. Günlük ve haftalık çalışma sürelerinin üzerinde çalışılan iş süreleri fazla mesai olarak adlandırılır.

Normal çalışma süresi yasal olarak günde 8 haftada ise 40 saattir. Toplu sözleşmeler ve işyeri sözleşmelerine göre sendikanın izniyle bazı branş ve durumlarda bu çalışma süreleri belirli bir dönem için artırılabilir. Örneğin, afet, kurtarma, ilk yardım vs. Çalışma süresi günlük 10 haftalık ise 50 saati geçemez.

Günlük ve haftalık normal çalışma sürelerinin üzerinde çalışılan iş süreleri fazla mesai olarak adlandırılır. Fazla mesailer yüzde 50 ya da yüzde 100 zamlı olarak veya izin (Zeitausgleich) kullandırılarak ödenebilir.

Tavsiye : Yapılan fazla mesailerin mutlaka gün ve saat olarak liste halinde not edilmesi gerekir.

Urlaub Pflegefreistellung

Yıllık izin ve Bakım İzni –

Her çalışanın yıllık ücretli izin hakkı vardır. Ayrıca çalışanlar, aynı evde yaşadıkları aile bireylerinden birinin hastalanması durumunda da ücretli bakım izni alabilirler

Yıllık İzin Hakkı, izin yasasıyla düzenlenmiştir ve bu yasaya göre her bir iş yılında 5 hafta izin hakkı vardır.

İzin süresi ve zamanı işçi ile işverenin anlaşmasına bağlıdır. İzni, işçi veya işveren tek taraflı olarak belirleyemez.

Yeni bir işe başlandığında tam izin hakkı 6. ay tamalandığında doğar. Bu zamana kadar çalışılan her bir ay için ortalama 2.5 gün izin hakedeilir.

Her çalışanın her bir iş yılında aynı hane halkı içinde, aile bireylerinden birinin hastalanması durumunda bir hafta ücretli bakım izni hakkı vardır. Bu hak birinci dereceden yakınlar için geçerlidir, çocuklar, anne, baba, büyük anne, büyük baba, yeğen, eş veya beraber yaşadığı kişi. Bazı istisnai durumlarda bu izin iki haftaya kadar uzatılabilir.

Tavsiye : En sağlıklı yol her anlaşma veya sözleşmeyi yazılı olarak yapmaktır.

Wenn ich Krank werde

Eğer hastalanırsam –

Hastalık durumunda vakit kaybetmeden işyeri haberdar edilmelidir. Hastalık süresince işin görülememesi halinde işveren işçinin ücretini belirli bir süre ödemeye devam eder.

Çalışanlar hastalandıkları takdirde derhal işvereni haberdar etmeli ve zaman kaybetmeden doktordan alacakları hastalık belgesini işverene ulaştırmalıdırlar. Bu belgede, hastalığın nedeni ve süresinin belirtilmesi yeterlidir.

Hastalık esnasında ücretin devamlılığı esastır. Çalışanlar hastalandıkları takdirde her bir iş yılı içinde en az 6 hafta (uzayabilir) olmak üzere ücret alma hakkına sahiptirler.

İşyerinden alınan ücretin süresi dolduğunda çalışanlar ücretlerini bölge hastalık kasasından almaya deavm ederler. Bölge hastalık kasasından alınan ücretin süresi en fazla 52 haftadır.

Hastalık, hastalık bildirimi, hastalık ücreti ve hastalık parası gibi konularda ayrıntılı bilgileri ileride yayınlayacağımız ‘Eğer Hastalanırsam’ broşüründen temin edebilirsiniz.

PARANI GERİ AL

10 ADIMDA YILLIK VERGİ BEYANNAMESİ

VİYANA 3-14 MAYIS

AK

SEÇİM 2004

www.arbeiterkammer.at

PARANIZA SAHİP ÇIKIYORUZ

Çalışanlar vergi olasılıklarından iyi yararlanamadıkları için çok para kaybederler. İşte bu paralara yazık: Hükümetin kararlaştırdığı ve 2005 yılı için planladığı ‘vergi reformu’ nun çalışanlara getirisi çok az. Sabit gelirli bir çalışan 2005 yılında 20 euro’dan daha az bir fark alacak. Her gün arabasını işi ile evi arasında gidip gelmek için kullanan binlerce gündelikçi işçi sadece çok düşük bir miktar yol parası alıyor. Buna karşılık çiftçiler traktörlerine mazot bedeli için 50 milyon euro alıyor. İşçi ve hizmetliler için her bir euro önemlidir.

VERGİ REFORMUNDAN SONRA ELİME NE KADAR PARA GEÇECEK

10 adımda yıllık vergi beyannamesi broşürüyle kendi vergi reformunuzu çok güvenli bir şekilde yapabileceksiniz. Reklam harcamaları, ekstra harcamalar. İlk başta zor gibi görünen konular, AK uzmanlarının yardımıyla çözülecek.

Maliye Bakanı’na para yardımı yapmayın!

Eski dönemlere ait yıl sonu beyanname ve denkleştirme hesapları gibi vergi mevzuatı hakkında başka sorularınız olursa, AK’nın vergi uzmanları hizmetinizdedir. İşçi Odası AK yanınızdadır. Biz, sadece hak sahibi olduğunuzu söylemek için değil, aynı zamanda haklarınızı alabilmeniz için yanınızdayız.

Herbert Tumpel AK Başkanı

Not : İşçi Odası, AK’yı güçlendirin. Seçime katılın

İşçi ve ücretliler için vergi beyannamesi konusunda detaylı bilgi için, size AK’nın “Steuer Sparen” broşürünü tavsiye ederiz. Broşürü www.akwien.at adlı internet sayfasından ücretsiz indirebilirsiniz.

www.arbeiterkammer.at

10 ADIMDA YILLIK VERGİ BEYANNAMESİ

Çalışanların vergi beyanı eski döneme ait yıl sonu denkleştirme hesabıdır. Bu vergi beyanını işçi ve hizmetli herkes oturduğu yerdeki yetkili vergi dairesinde (Finanzamt) yapabilir. Bu şekilde geride kalan yılın, vergiden muaf harcamalarını, vergiden düşülecek giderlerini veya olası bir negatif vergi durumunu beyan edebilirsiniz.

Geride kalan 5 yıl için vergi beyannamesi vereceksiniz (bu durumda 1999 itibaren son beyan tarihi 31.12.2004 olur).

İhtiyacınız olan herşey, L1 formu (bütün vergi dairelerinden alabilirsiniz, veya www.akwien.at internet adresinden parasız indirebilirsiniz) ve AK’ nın 10 adımda vergi mevzuatınız:

→ Vergi beyannamenizi her zaman yapabilrisiniz, fakat sadece,

□ Ekstra harcamalar,

□ Reklam harcamaları ,

□ Olagan dışı harcamalar,

□ Ailede tek başına çalışan eşlerden biriyseniz,

□ Çocuğun bakım ve eğitimini tek başına üstlenen kişiyseniz,

□ Çocukların geçimini tak başınıza sağlıyorsanız,

□ Gelir vergisi ödeyemeyecek kadar az kazandıysanız (örneğin çıraklar, düşük saatli işler) ya da,

□ Geliriniz düzensiz olduysa (düşük saatten tam saate geçiş ya da tersi),

□ Yıl içinde emekli olduysanız veya işe başladıysanız, ya da

□ Sezonluk staj yaptıysanız.

→ Her halde vergi beyannamesi başvurusunun yapılması gereken durumlar:

Çalıştığınız takvim yılında çok az para kazandıysanız,

□ Gelir vergisi değil, ama sosyal sigorta primleri ödediyseniz

□ Ailede tek çalışan eşin çocuğun bakım ve eğitimini tek başına üstlenen kişilerin vergi muafiyeti geçerli sayılmamışsa (hiç ya da düşük gelir vergisi).

Vergi dairesinden aldığınız para negatif vergidir. Yani sosyal sigorta primlerinin yüzde 10’u (yıllık en fazla 110 €) ve çocuk bakımını tek başına üstlenenlerle, ailenin geçimini tek başına sağlayanların (en az 1 çocuklu) vergiden düşeceği miktar, yıllık en fazla 364 € geri ödenir.

Negatif verginin miktarı 2003’e kadar yıllık 474 € dur.

Dikkat!

→Çalışanlar ilgili takvim yılında aşağıdaki şartların varlığı durumunda vergi beyannamesinde bulunmak zorundadır;

□ İki ya da daha fazla işvereniniz olduysa, ya da,

□ Bölge hastalık kasasından hastalık parası aldıysanız,

□ İflas ve konkordato fonundan para aldıysanız,

□ Maaşlarda hak etmediğiniz bir muafiyeti haketmiş gibi bildirip o şekilde değerlendirilip vergi hesaplaması yapıldıysa,

□ Ya da şartların olmadığı halde ailede tek başına çalışan eşlerden biri / çocuğun bakım ve eğitimini tek başına üstlenen kişilerin vergi muafiyetinden yararlanılması durumunda.

Bu maddelerden sadece birisi durumunuza uyarsa bile, vergi beyannamesi vermelisiniz.

www.arbeiterkammer.at

Not!

Normal işiniz dışında başka bir sözleşmeden dolayı yıllık 730 € üzerinde gelir elde edilmişse, bu durumda, gelecek yılın 15 Mayıs tarihine kadar çalışanlar vergi beyannamesi değil, serbest çalışanlar için gelir vergisi beyannamesi (bunun için E1 formu kullanın) vermeleri gerekmektedir.

ŞİMDİ BAŞLIYOR

Bu 10 adımla kendi vergi beyannamenizi kendiniz doğru bir şekilde doldurabileceksiniz. Detaylı ve eksiksiz bilgi isterseniz AK’nın Steuer Sparen adlı broşürünü 01/501 65-401 numaralı telefondan isteyebilir ve www.akwien.at adlı internet sayfasından parasız indirebilirsiniz.

1 Kişisel Bilgiler:

Buraya kişisel bilgilerinizi yazın, örneğin adınız, sigorta numaranız, adresiniz, medeni haliniz ve hesap numaranız.

2 Maaş ve emeklilik sigortası ödeyen iş yerleri:

Buraya ilgili takvim yılında çalışmış olduğunuz iş yerlerinin sayısını yazınız.

Abb 1

Not! Maaş hesaplaması veya yıllık maaş belgesi eklemek zorunda değilsiniz!

İlgili takvim yılında hastalık parası, işsizlik parası, acil durum yardımı veya iflas ve konkordato fonundan (IAF-Service-GmbH) para aldıysanız, buraya yazınız.

3 Ailede tek başına çalışan eş ve çocuğun bakım ve eğitimini tek başına üstlenen kişilerin vergiden muaf miktarı

Ailede tek başına çalışan eş veya çocuğun bakım ve eğitimini tek başına üstlenen kişi olarak 2003 yılı dahil yıllık 364 € alıyorsunuz.

2004’ten itibaren artış miktarları kademeli olarak çocuklara göre hesaplanacaktır.

İlgili takvim yılında ailede tek başına çalışan eş durumundan yaralanmak için aşağıdaki şartlar olması gerekmektedir.;

■ 6 aydan daha fazla evli kalmak, eşle birlikte aynı evde ikamet etme durumunda eşin yıllık 2.200 (çocuksuz), 4.400 €’dan (çocuklu) fazla para kazanmaması ya da,

■ Evli olunmadığı halde beraber yaşama durumunda, en az bir çocuk için 6 aydan fazla aile yardım parası alınması ve eşin yıllık 4.400 €’dan fazla kazanmaması.

Not! 2004’te tahminen ek kazanç sınırı çocuklarla birlikte ikamet durumunda yıllık 6.000 €’ya çıkartılacaktır.

Çocuğun bakım ve eğitimini tek başına üstlenen kişi durumundan, ilgili takvim yılında 6 aydan fazla

■ Evli veya partnerinizle beraber yaşadıysanız ve

■ En az bir çocuk için aile yardım parası aldığınız durumda yararlanabilirsiniz.

Önemli!

■ Ya ailede tek başına çalışan eş ya da çocuğun bakım ve eğitimini tek başına üstlenen kişi

olarak vergiden muaf olabilirsiniz. Ne yazık ki aynı anda iki muafiyetten de yararlanma hakkınız yoktur.

■ Ailede tek başına çalışan eş, çocuğun bakım ve eğitimini tek başına üstlenen kişi vergiden muafiyet miktarı, bu miktar yıl içinde yapılan maaş hesaplamasında dikkate alınmış olsa da, vergi beyannamesinde tekrar işaretlenmelidir.

Abb 2

Tavsiye!

Beyannameyi verdiğiniz yıl hiçbir kazancınız olmadıysa da, ailede tek başına çalışan eş veya çocuğun bakım ve eğitimini tek başına üstlenen kişi vergi muafiyetinden (en az bir çocukla) 364 € tutarında yıllık negatif vergi formunda yararlanabilirsiniz.

Bunun için E5 formu gereklidir.

Tavsiye! Olağandışı harcamalar artış miktarı

En az üç çocuk için aile katkı parası alırsanız, bu durumda olağandışı harcamalar için artış miktarı başvurusu yapabilirsiniz. Daha fazla bilgi için bakınız Adım 7 “Olağan dışı harcamalar” bölümüne

Abb 3

4. Çocuklar

Buraya, ilgili takvim yılında 6 aydan daha fazla aile yardım parası aldığınız çocukların sayısını yazınız.

5. Ek çocuk zammı

İki çocuktan fazla her çocuk için aylık 36.40 € ek çocuk zammı alıyorsunuz.

Abb 4

Ek çocuk zammı her zaman vergi beyannamesiyle birlikte önceden ödenir (2004 ek çocuk zammı 2003 vergi beyannamesiyle birlikte)!

6. Bakım vergi iadesi

aylık 25.50 €/38.20 €/50.90 €

Sizinle aynı evde yaşamayan bir çocuğun bakımı için para ödediğiniz halde, bunun için aile

yardım parası almadıysanız, çocuk başına kademeli olarak bakım vergi iadesi alabilirsiniz.

Abb 5

7. Olağandışı harcamalar

Kendiniz veya eşiniz çocuğunuz (üzerinden aile yardım parası aldığınız) için hastalık, kaza ya da hayat sigortası primleri ödüyorsanız, bunun gibi olağandışı harcamalar ve kilise vergisi gibi giderlerinizi ibraz ederseniz bunun için geri para alırsınız.

Bu olağandışı harcamaların üst sınırı vardır:

■ Kişilere yönelik sigortaların sigorta primleri (gönüllü hastalık, kaza, hayat sigortaları). Sigorta kuruluşunuz size bir sonraki yılın başında belge gönderir.

■ Ev yapım ve onarım masrafları ve hatta bunun için kullanılan kredilerin geri ödemeleri.

Önemli! Ev onarımında, ev yapımının aksin, sadece yetkili bir firmanın faturaları kabul edilir (malzeme ve montaj)

Abb 6

Bu kadar çok olağan dışı harcamalarınızı vergiden düşebilirsiniz:

Olağan dışı harcamaların yüksekliği geniş kapsamlıdır. Yıllık en alt sınır 240 €’dur. Miktar bunun altında kalırsa, dikkate alınmaz. Çünkü bu halde işveren üzerinden yapılır. Üst sınırın yüksekliği, sizin yalnız, eş ya da çocuklu olup olmadığınıza göre değişir.

Yılık üst sınır 2 çocuğa kadar 3 çocuktan itibaren

Ailede tek başına çalışan eş ve çocuğun bakım ve eğitimini

tek başına üstlenen kişi vergi muafiyetiyle birlikte 2.920 € 4.380 €

Ailede tek başına çalışan eş ve çocuğun bakım ve eğitimini

tek başına üstlenen kişi muafiyeti olmadan 5.840 € 7.300 €

Bu hesaplamadaki meblağın yüzde 25’i vergiyi düşürücü etkide bulunur.

Örnek!

İşçi, iki çocuklu, ailede tek başına çalışan eş vergi muafiyeti: En yüksek miktar (bakınız tabela) : 5.840 € yıllık. Bir kooperatif dairesi almak için 20.000 € ödüyor. Bu nedenle en yüksek miktar olan 5.840 € ibraz edebilir. Bu en yüksek miktarın yüzde 25’i (1.460 €) vergi dairesi tarafından kabul edilir.

Not!

Daha yüksek gelir durumunda (yıllkık 36.400 €’dan başlayarak) vergiden düşülecek miktar azaltılır. Yıllık 50.900 €’dan itibaren olağan dışı harcamalar havuzu yoktur.

Tavsiye!

Olağan dışı harcamalar sadece harcamanın yapıldığı yıl itibarıyla geçerlidir. Bir yıl içindeki giderler tahminen (vergiden düşülebilecek) en yüksek miktardan daha fazla çıkarsa avans ödemeleriyle, giderler iki yıla yayılabilir veya giderler için borç para alınmışsa, kredi geri ödemeleri vergiden düşülebilir.
Diğer olağan dışı harcamalar

■ Kilise vergisi: yıllık en yüksek 75 €. 2004’ten itibaren tahminen yıllık 100 €.

Abb 7

■ Yeni : İnternet girişiniz 1. 5. 2003 ve 31. 12. 2004 tarihleri arasında ilk kez bağlandıysa, hızlı geniş band internet servisi için 50 €’ya kadar ilk bağlantı parası ve 40 € aylık kullanma ücreti ödenir. Bu durumda sizin, interneti işiniz için kullanmanız ya da çocuğunuzun bilgisayar oyunları oynaması farketmez.

Abb 8

■ İsteğe bağlı ikinci emeklilik sigortası ya da okul yıllarının satın alınması mümkündür.

Tavsiye!

Olağan dışı harcamalar, kişinin kendi (vergiden düşebileceği) en yüksek miktarı çerçevesinde, eşi, beraber yaşadığı kişi ve çocukları (eğer aile yardımı almıyorsa) için de, ibraz edildiği takdirde geçerli olabilir.

8. Reklam ve Tanıtım Harcamaları

Yaptığınız işle bağlantılı olan harcamalardır.

Bunlar maaş hesaplanmasında dikkate alınmamışsa;

■ Sendika aidatları

■ İş yeri ile ev arasındaki mesafenin uzaklığından dolayı hergün işe özel bir araçla gidip gelmek zorunda olan işçi ve hizmetliler için vergiden düşülen ulaşım giderleri,

■ Az saatli işleren dolayı bölge hastalık kasasına ödenen zorunlu sigorta aidatları, eşi ve yakınları üzerinden sigortalı olanlar gibi.

Bu giderler 717 – 718 – 274 numaralı formlara yazılacaktır.

Abb 9

Pendlerpauschale: İş yeri ile ev arasındaki mesafenin uzaklığından dolayı hergün işe özel bir araçla gidip gelmek zorunda olan işçi ve hizmetliler, ulaşım giderleri için Pendlerpauschale başvurusu yapabilirler. Bu miktarın yüksekliği, ev ile iş yeri arasındaki mesafeye ve bir toplu taşım aracının kullanılabilir ve beklenebilir olmasına bağlıdır. Eğer bir toplu taşım aracı yoksa, ya da yol süresi çok uzunsa bu durumda büyük bir Pendlerpauschale alınabilir. Bunun dışında uzaklığın derecesine göre alınacak Pendlerpauschale küçük olabilir.

Tavsiye!

Pendlerpauschale hakkındaki bütün bilgileri AK’nın Steuer adlı broşüründe bulabilirsiniz.

Diğer Reklam ve Tanıtım Harcamaları

Yıllık masraf giderleri 132 € üzerine ise (miktar daha düşükse bu meblağ iş veren tarafından maaş hesaplaması sırasında dikkate alınır):

■ İş aletleri (örn.: bilgisayar),

■ İş kitapları,

■ İş amaçlı yolculuklar, işverenin masraflara düşük katkı ya da hiç katkı yapmadığı durumlarda,

■ Mesleki eğitim amaçlı giderler,

■ Eğitim giderleri (2003 beyannamesinden itibaren),

■ Farklı meslek eğitimi için yapılan harcamalar (2003 beyannamesinden itibaren),

■ İş nedeniyle iki ayrı yerde yaşamaktan dolayı bakım, geçim ve gidiş dönüş masrafları,

■ Diğer reklam giderleri (örn.: İş yeri temsilciliği)

■ Yeni: Yüksek öğrenim harcı, üniversite eğitiminin yanında çalışıyorsanız (2004 beyannamesinden itibaren)

Bu giderlerinizi formun 719’dan 724’e kadarki bölümlere yazabilirsiniz.

Abb 10

Belirli meslek grupları için reklam giderleri:

Gerçek giderlerin yerine belirli meslek grupları için (apartman kapıcıları, evde çalışanlar, temsilciler) gelirlerine bağlı Pendlerpauschale başvurusu yapma imkanı vardır.

Abb 11

9. İstisnai harcamalar, gündelik yaşamın dışında yapılan ve zaruri olmayan harcamalardır.

Gider katkı payıyla birlikte (mit Selbstbehalt):

Eğer gider katkı payını aşmışsanız, bu harcamalar aşağıdaki hallerde size geri ödenir:

■ Hastalık giderleri (diş yaptırma, doktor ve hastane giderleri, alerji giderleri),

■ Vefat eden kişiden kalan para yetmediği durumda yapılan cenaze defni ve mezar taşı giderleri (her biri için en en fazla 3.000 €),

■ Kür tedavisi giderleri,

■ Diğer istisnai harcamalar (örn.: Bakım yurdu giderleri).

Not!

Gider katkı payı, kişinin gelirine ve aile durumuna bağlıdır. Bilgi: Gider katkı payı yaklaşık bir maaş tutarındadır (ayrıntılı bilgi için AK Steuer sparen broşürüne bakınız).

Bu giderlerinizi formdaki 730’dan 735 numaraya kadar olan bölümlere işleyebilirsiniz.

Gider katkı payı hariç:

■ Doğal afet zararları (örn.: Su baskını, toprak kayması),

■ Yurt dışında yaşayan çocuklar için yapılan bakım masrafları (çocuk başına aylık 50 €).

Abb 12

Çocuklar için yapılan istisnai harcamalar:

■ Çocukların yurt dışındaki meslek eğitimi (aylık sabit 110 €),

■ Özürlü çocuklar için, özürlülük durumunun yüzdeliklerine, göre % 25 ile yüzde 49, ödenen zamlı aile yardım parası ödemesinde yılda 75 ile 99 € arasında sabit bir miktar belirlenir. Ayrıca vergiden düşülebilinir.

■ Gerekirse bir perhiz bakım programı aylık 42 ve 66 € arasında

■ Tıbbi sağlık ve tedavi bakımı ve ilaçlar

Kapsamlı uygulamalarda sadece bir kereye mahsus sabit bir miktar yerine, gerçekten yapılan masraf da (bakım parası hariç) ibraz edilebilir.

■ Çocukların yüzde 50 özürlülük durumunda zamlı ödenen aile yardım parası aylık sabit bir rakam, 262 € , ödenir. Bakım parası burada düşülür.

Ek olarak vergiden düşülebilecek harcamalar:

■ Aylık 42 ve 66 € arasındaki perhiz bakım gideri,

■ Anlama özürlü çocuklar için (bakım) okul ve özürlüler için meslek okulu giderleri,

■ Tıbbi sağlık, tedavi bakımı ve ilaçlar için yapılan giderler.

Ailede tek başına çalışan kişilerin vergi muafiyetinin olması durumunda, kişinin kendi sakatlığı veya eşi, beraber yaşadığı partnerinin sakatlığı için yapılan istisnai harcamalar:

■ Özürlülük uygulaması, iş yapma kapasitesinin yüzde 25 azalmasından itibaren özrün derecesine göre 75 ile 726 € arasında bir serbest meblağ ile tazmin edilir. Buna ek olarak;

■ Perhiz bakım programı durumunda sabit miktar ( türüne göre aylık 42 ve 69 € arasında),

■ Tıbbi sağlık ve tedavi bakımı ve ilaçlar.

Kapsamlı uygulamalarda sadece bir kereye mahsus sabit bir miktar yerine gerçekten yapılan masraf da (bakım parası hariç) ibraz edilebilir.

■ Yürüme özrü durumunda özel bir otomobil kullanılması halinde (aylık sabit 153 €),

■ Yüzde 50 yürüme özrü durumunda taksi masrafları (aylık sabit 153 €).

Özürlülük ve sakatlık durumu sosyal daire ya da belediye doktorundan alınacak resmi belgeyle belirlenir.

10. İmzalayın ve hemen postaneye

Formu eksiksiz doldurduktan sonra tarih ve imzanızı atmayı unutmayınız. Daha sonra gelir vergisi bildirimini kontrol edebilmeniz için, gerekirse doldurduğunuz formun kopyasını çekin. Vergi beyannamesini, ya oturduğunuz semtteki şahsen vergi dairesine verin, ya da iadeli taahütlü mektupla postalayın. 2002 yılından itibaren vereceğiniz vergi beyannamesi için makbuz ve ekstra belgeleri postalamanıza gerek yok, fakat bu makbuzları 7 yıl saklamanız gerekir.

Tavsiye!

Gelir vergisi bildirimi başvurunuzun sonucu size vergi dairesi tarafından bir kararla iletilecektir. Burada ibraz ettiğiniz olağan dışı harcamalar, reklam ve tanıtım giderleri ve istisnai harcamalar gibi gösterdiğiniz bütün giderleri kontrol edin. Ayrıca ailede tek başına çalışan eş, çocuğun bakım ve eğitimini tek başına üstlenen kişi ya da bakım parası vergi indirimi talebinizinde dikkate alnıp alınmadığını da gözden geçirin. Size gönderilen gelir vergisi, cevabı beklediğiniz gibi değilse, (örn.: Harcamalarınız veya vergi idaesi isteğiniz unutulmuş olabilir) kararın elinize geçtiği tarihten itibaren bir ay içinde itiraz etme (Bu konuda örnek mektuplar AK Steuer sparen broşürü’nün içindedir) hakkınız vardır. Gelir vergisi bildiriminden dolayı sonradan ek ödeme yapmanız da talep edilebilir, bu durumda da gene bir ay içinde itirazda bulunabilirsiniz. İtiraz sadece beyanname vermenin zorunlu olmadığı durumlarda geçerlidir.

2002 vergi yılından itibaren beyannameyi FINANZOnline üzerinden yapma imaknı vardır. Ayrıntılı bilgiyi AK’nın Steuer sparen online broşüründen edinebilrsiniz. Vergi üzerine geniş bilgiyi AK’nın Steuer sparen broşüründen alabilirsiniz. Her iki AK broşürünü telefonla 01/50 165-401 ya da bestellservice@akwıen.at adresinden isteyebilirsiniz.

Bu yazı Cuma, 20 Kasım 2009, 23:38 tarihinde Genel kategorisi altında yayınlandı. Bu yazıya yapılacak yorumlardan haberdar olmak için RSS 2.0 beslemesini kullanabilirsiniz. Yorum yapabilirsiniz, veya kendi sitenizden geri izleme yapabilirsiniz.